Bartın Barosu'ndan açıklama: 'Savunma hakkı yapay zekâya devredilemez!'

Bartın Barosu, Adalet Bakanı Akın Gürlek’in "yargıda yapay zekâ kullanımı" ile ilgili yaptığı açıklamalara tepki gösterdi. Baro, yargı sisteminin en temel güvencelerinden biri olan adil yargılanma hakkının, bağımsız ve tarafsız yargı önünde, etkin bir savunma hakkı ile birlikte korunması gerektiğini belirtti. Yapay zekâ destekli uygulamaların, savunma hakkını zayıflatabileceğine ve adaletin vicdanî bir muhakeme gerektiren bir süreç olduğunu ifade etti.

Bartın dâhil 78 baronun ortak açıklamasında, Avukatlık Kanunu’na atıfta bulunarak, avukatların kamu hizmeti niteliğinde bir meslek icra ettiklerini ve savunma hakkının yalnızca avukatlar tarafından kullanılabileceğini hatırlatıldı.

Baroların ortak açıklaması

“Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından bir söyleşide dile getirilen "yargıda yapay zekâ kullanımı" ve "vatandaşların hukukî süreçlere erişiminde yapay zekâ desteği" başlıklı projeler, barolar tarafından dikkatle izlenmektedir. Bu yaklaşımın, yargı sisteminin temel güvenceleri üzerindeki etkilerinin dikkatle değerlendirilmesi gerekmektedir.”

Yargıya duyulan güvenin altı çizildi

“Adil yargılanma hakkı, bağımsız ve tarafsız yargı önünde, savunma hakkının etkin kullanımı ve hakkaniyete uygun yargılama güvenceleriyle birlikte korunması gereken temel bir ilkedir. Bu güvencelerin zayıflaması, hukuk güvenliğini ve yargıya duyulan güveni doğrudan sarsar. Avukatlık Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca avukatlık, kamu hizmeti niteliğinde olup yargının kurucu unsurlarından bağımsız savunmayı temsil eder. Aynı Kanun'un 35. maddesi ile hukukî mütalaa verme, yargı mercileri nezdinde hakları dava ve savunma ile adlî işlemleri takip etme yetkisi münhasıran avukatlara aittir. Kanun'un 2. maddesinde belirtilen amaç ise, hukukî ilişkilerin düzenlenmesi, uyuşmazlıkların adalet ve hakkaniyetle çözülmesi ve "hukuk kurallarının tam olarak uygulanmasının sağlanmasıdır". Bu amaç, ancak etik ilkeler, meslekî sorumluluk ve vicdanî muhakeme ile hayata geçirilebilir.”

“Adalet, yalnızca veri işlemesiyle elde edilen matematiksel bir sonuç değil…”

“Vatandaşların avukat yardımı olmaksızın yapay zekâ üzerinden hukukî destek almasına imkân tanıyan uygulamalar, savunma hakkının özüne doğrudan müdahale niteliğindedir. Hukukî süreçler, salt teknik veri işleme faaliyetinin ötesinde, somut olaya göre şekillenen vicdanî değerlendirme ve hak koruma faaliyetidir. Hak arama hürriyeti ve savunma dokunulmazlığı, algoritmik sınırlara indirgenemeyecek nitelikte temel ve dokunulmaz anayasal güvencelerdir. Teknolojik dönüşüm vurgusu, avukatlık mesleğinin kısıtlayan veya ikame eden bir noktaya evrilemez. Avukatların "yapay zekâ hâkim" talebi ne kadar hukuk mantığına aykırı ise, idarenin "yapay zekâ avukat" yaklaşımı da eşit ölçüde sakıncalıdır. Adalet, yalnızca veri işlemesiyle elde edilen matematiksel bir sonuç değil, vicdanî bir süzgeçten geçen insanî muhakemenin ürünüdür. Yargıda kalite, bağımsız mahkemeler önünde nitelikli savunma ile hakka en kısa sürede ve en adil şekilde ulaşılmasıyla ölçülür.”

“Adalet Bakanlığı'nın önceliği bağımsız savunmayı güçlendirmek”

“Bu çerçevede dijitalleşme, amaç değil; yargısal süreçleri destekleyen bir araç olarak konumlandırılmalıdır. Adalet Bakanlığı'nın önceliği, savunma makamının yetki alanlarını tartışmaya açmak yerine, bağımsız savunmayı güçlendirmek, hâkim ve savcı niteliğini güçlendiren liyakat esaslı reformları hayata geçirmek, yargılamayı hızlandıracak teknik altyapıyı geliştirmek ve yargının tüm unsurları bakımından fizikî ve hukukî imkânları iyileştirmek olmalıdır.”

Barolardan “mücadeleyi sürdüreceğiz” mesajı

“Barolar olarak, yargının kurucu unsuru olan savunma makamının teknolojik araçlar gerekçe gösterilerek zayıflatılmasına, mesleki yetkilerin daraltılmasına ve "yapay zekâ" adı altında hukuk hizmetlerinin mekanik bir yapıya indirgenmesine yönelik her türlü girişime karşı hukukî ve kurumsal mücadelemizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.”

Haber Merkezi